Güzel Sanatlar Fakültesi

Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi (NEVÜ) tarafından, 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü’nün 10. yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen etkinlikler kapsamında “15 Temmuz’un Sanat ve Medyadaki Yansımaları” konulu panel gerçekleştirildi.

NEVÜ’nün “İrade Bizim, Zafer Bizim!” temasıyla düzenlediği panel serisinin beşincisi, Güzel Sanatlar Fakültesi ev sahipliğinde Vali Şinasi Kuş Kültür ve Kongre Merkezi’nde yapıldı. Panele; Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Emin Erdem Kaya, akademik ve idari personel, öğrenciler ile davetliler katıldı.

Panelin moderatörlüğünü Rektör Danışmanı Prof. Dr. Nüshet Göksun Yener Metin üstlendi. Açılış konuşmasını yapan Metin, 15 Temmuz’un Türk toplumunun hafızasında önemli bir kırılma noktası olduğunu belirterek, o gecenin yalnızca siyasi ve toplumsal yönleriyle değil, kültürel hafızaya yansımalarıyla da değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. 15 Temmuz sonrasında oluşan toplumsal belleğin büyük ölçüde vatandaşların kayıt altına aldığı görüntüler üzerinden şekillendiğini dile getiren Metin, sanatçıların ve akademisyenlerin bu hafızanın yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması konusunda önemli sorumluluklar üstlendiğini vurguladı.

Panelin ilk konuşmacısı Prof. Dr. Fatih Özdemir, “Görsel İletişim ve Siyasal Görsel Bellek” başlıklı sunumunda, Türkiye’de darbelerin görsel iletişim dili üzerinden nasıl temsil edildiğini değerlendirdi. Özdemir, 1960, 1980 ve 15 Temmuz 2016 dönemlerine ait afişler, propaganda materyalleri ve görsel tasarımların semboller, renkler, tipografi ve kompozisyon bakımından farklılık gösterdiğini ifade etti. 15 Temmuz sonrasında hazırlanan görsel çalışmalarda, önceki darbe dönemlerinden farklı olarak askerî figürler yerine halkın direnişini merkeze alan anlatıların öne çıktığını belirten Özdemir, dijital medya ve sosyal medya araçlarının görsel hafızanın oluşmasında belirleyici bir rol üstlendiğini kaydetti.

Ardından söz alan Doç. Dr. Selçuk Ulutaş, “15 Temmuz Darbe Girişimi Sürecinde Toplumun Medya Takibi ve Haber Alma Davranışları” başlıklı sunumunda kriz dönemlerinde medya kullanım alışkanlıklarını ele aldı. Ulutaş, 15 Temmuz gecesinde vatandaşların bilgiye ulaşırken televizyon, sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarını birlikte kullandığını, bu hibrit medya kullanımının doğru bilgiye erişimde önemli bir işlev gördüğünü söyledi. Geleneksel medyanın kurumsal güvenilirlik sağladığını, sosyal medyanın ise hız ve vatandaş gazeteciliği açısından öne çıktığını ifade eden Ulutaş, buna karşın dezenformasyon ve mezenformasyon risklerine dikkat çekti. Dijital çağda doğru bilgiye ulaşmanın eleştirel medya okuryazarlığıyla mümkün olacağını vurgulayan Ulutaş, medya okuryazarlığının özellikle gençler başta olmak üzere toplumun tüm kesimlerinde yaygınlaştırılması gerektiğini belirtti.

Panelde “Plastik Sanatlarda ve Seramik Sanatı Bağlamında 15 Temmuz Temsilleri” konusunu ele alan Doç. Dr. Betül Aytepe Serinsu ise 15 Temmuz sonrasında Türkiye genelinde düzenlenen sanatsal etkinlikler ve üretilen eserlerden örnekler paylaştı. Resim, heykel ve seramik başta olmak üzere farklı disiplinlerde ortaya konulan eserlerin toplumsal hafızanın aktarılmasında önemli bir işlev üstlendiğini ifade eden Aytepe Serinsu, sanat eserlerinin yalnızca estetik üretimler değil, aynı zamanda tarihsel olayların gelecek kuşaklara aktarılmasını sağlayan kalıcı belgeler niteliği taşıdığını söyledi. Sanatçıların kullandıkları malzeme, biçim ve semboller aracılığıyla direniş, birlik, dayanışma ve toplumsal travma gibi kavramları farklı yorumlarla görünür kıldıklarını dile getirdi.

Panelin son konuşmacısı Doç. Dr. Savaş Kurtuluş Çevik ise “Direniş Estetiği ve Temsil Bağlamında 15 Temmuz”başlıklı sunumunda sanat ile toplumsal hafıza arasındaki ilişkiyi değerlendirdi. Çevik, tarihsel olayların yalnızca belgeler aracılığıyla değil, sanat eserleri, anıtlar ve kamusal mekânlar yoluyla da kolektif hafızada yer edindiğini ifade etti. 15 Temmuz’u konu alan anıtlar, sergiler ve sanatsal uygulamalardan örnekler paylaşan Çevik, çağdaş sanatın doğrudan anlatım yerine izleyiciyi düşünmeye yönelten kavramsal ve deneyim odaklı yaklaşımları öne çıkardığını belirtti. Sanatsal üretimlerde özgünlük ve güçlü kavramsal altyapının önemine dikkat çeken Çevik, toplumsal hafızayı canlı tutacak eserlerin estetik değerlerinin yanı sıra uzun vadeli kültürel etki oluşturmasının da büyük önem taşıdığını ifade etti.